Het Datema Plan – eerste daad Nieuwe Weg Natuurfonds

Wat er aan vooraf ging
In februari hebben we het Nieuwe Weg Natuurfonds geïntroduceerd. Er is een dubbele doelstelling: in eerste plaats projecten van de grond zien te krijgen waarbij boeren op hun bedrijf iets extra’s doen voor de natuur en, ten tweede, iets wegnemen van de sluier van onbekendheid bij consumenten over het werk van (biologische) boeren. Wat dit betreft: alle ruim 80 biologische boeren in Groningen staan op de kaart in de winkel en op onze website, denieuweweg.nu. Vanuit de Noord Nederlandse Biologische Landbouw Vereniging (NBLV) kreeg ik de vraag of de winkel de plek kan zijn voor een discussie (gesprek) tussen een paar boeren en een handvol consumenten. Graag, zei ik. Nadere informatie volgt. Het zal ongetwijfeld gaan over de voor- en nadelen van lokale productie, de kwaliteit van bio en de prijs van bio versus gangbaar.

Intussen ben ik afgelopen jaar, samen met partner in crime Henk van der Molen, bij diverse biologische boeren op bezoek geweest. Ze hebben veel te vertellen. De openhartigheid was groot. En alle bedrijven waren onvergelijkbaar, de diversiteit in bedrijfsmodellen is enorm. Bij Max van Tilburg, Hornhuizen, stonden we naast een veld met erwten en graan waar een nest van de grauwe kiekendief zat en hoorden we de veldleeuwerik. Het zijn er maar weinig, verzuchtte Max. Bij Pieter Wouda van de Weide Blik, Zuidhorn, stapten we bijna op een kievitsnest met vier eieren in een zeer bloemrijk weiland dat met een klein pompje nat werd gehouden. Pieter was ook verrast want hij had het nest nog niet opgemerkt. Maar, zei hij, de achteruitgang van het aantal kieviten is opvallend.

Dat is in een notendop de druppel die de emmer doet overlopen. Zelfs biologische boeren, die extensief boeren, ruige mest op hun land gooien, extra werk maken van weidevogelbescherming door stukken land nat te houden en laat te maaien, constateren achteruitgang.
De winkel is de representant van deze landbouw. Deze boeren maken de basisproducten voor al onze voeding. En ze dragen het landschap. Als zij beslissen om mee te gaan in de gangbare ontwikkeling van de hightech en chemische landbouw blijft er van dit soort natuurvriendelijke boerenland niks over.

De Maarsdijk van familie Datema in Niekerk
Biologisch veeboer Gert Datema had enige weken geleden geopperd dat hij graag een bloemrijke rand van twee meter breed en 950 meter lengte langs een van zijn weilanden aan wil leggen. Het zou een dubbel doel dienen: de bloeiende kruiden trekken insecten die het basisvoedsel van veel vogels vormen. Omdat er laat gemaaid zal worden is het ook een vegetatie waar jonge vogels zich schuil kunnen houden. Tegelijk komt er een smal pad langs zodat de gasten op zijn minicamping daadwerkelijk het weiland in kunnen. ‘Je hoofd raakt leeg’, zegt Gert, als je het weiland in loopt en de indrukwekkende weidsheid ervaart.
Ariën Baken, derde partner in crime van het Nieuwe Weg Natuurfonds, stelde een plan op en berekende samen met de boer dat het gaat om een investering van iets meer dan € 5.000.- . Het fonds zorgt dat het plan op gang komt, geeft een kleine subsidie, de boer betaalt ongeveer een deel en voor de rest klopten we aan bij de provincie.

Gedeputeerde Henk Staghouwer op bezoek bij de Datema’s
En dus stonden we daar, woensdagmiddag 17 april, op de zonovergoten camping van de Datema’s, naast het weiland waar Gert zijn plan demonstreerde. Met twee kleine windmolens op de achtergrond. Naast hem staat zoon William, beoogd opvolger van het bedrijf, tegenover hem, in keurig pak, Henk Staghouwer, demissionair gedeputeerde van Landbouw en Natuur van de Provincie Groningen, die midden in coalitiebesprekingen een pauze had genomen om anderhalf uur bij ons aanwezig te zijn. Hij had hulp van beleidsambtenaar Ramon Klaassens. Wij, van het fonds, waren er als drie natuurmusketiers, maar ook Angela Rijnen, boerin van Eikemaheert en voorzitster van de NBLV en Martin Wiersema, biologisch boer van het eerste uur en van Kleikracht-kaas uit Winsum. Voor de mediale echo was Joyce Broos met fotograaf aanwezig van de Streekkrant Westerkwartier. Zie haar verslag: http://destreekkrant.nu
.
Als een boer spreekt luister je. Als iemand met hart en verstand praat over iets waar hij lang over nagedacht heeft dan raken toehoorders in de ban van het verhaal. Ook al ben je geen Barack Obama.
Gert Datema toonde ter plekke wat hij wilde en waarom, en deed dat overtuigend. Ondergetekende had daarvoor in de lounge van de boerderij vertelt over het tot stand komen van het Nieuwe Weg Natuurfonds. Henk Staghouwer zei dat hij blij was dat hij een uur lang niets hoefde te zeggen, en zegde steun toe voor dit plan en vergelijkbare initiatieven want ´een houdbare natuurinclusieve landbouw verdient steun’. Ramon Klaassens stelde voor het conceptplan te bespreken en het verder uit te werken zodat het vervolgens uitgevoerd kan worden. Het plan past in de richting die de provincie op wil met de landbouw en het landelijk gebied. Tijd voor een laatste kop koffie en kleine cadeautjes waaronder de schoolplaat uit 1953 met weidevogels.

Jacob de Vries, Henk van der Molen, Ariën Baken
april 2019

Steun het Nieuwe Weg Fonds met uw donatie van €25.- via banknummer NL 48 INGB 000 5.931.288 van stichting De Nieuwe Weg. Uw donatie maakt u tot donateur. Donateurs zullen nog in 2019 worden uitgenodigd voor de donateursbijeenkomst (in de vorm van een excursie naar één of meer biologische bedrijven).